کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی – بخش دوم

مهمترین رکن در تهیه لایه های اطلاعاتی ، تهیه یک بانک اطلاعاتی دقیق و کامل است. در صورت عدم وجود یک بانک اطلاعاتی کامل نقشه با یک نقاشی از لحاظ کاربرد در تلفیق داده ها دارای ارزش یکسانی می باشد. در تهیه بانک اطلاعاتی بایستی دقت نمود که ستون های اطلاعاتی بر اساس ارزش داده ها تنظیم شوند، زیرا در جستجو های پیشرفته فرمت کاراکتر های نوشته شده در ستون های اطلاعاتی بسیار مهم و اثر گذار می باشد.

علاوه بر ماهیت لایه اطلاعاتی، یکی از مهمترین نکات کلیدی در مرحله تهیه لایه ها رعایت قوانین توپولوژی است. به عنوان مثال از آنجا که در مطالعات علوم زمین و خصوصاً نقشه های زمین شناسی هیچ نقطه ای در زمین وجود ندارد که دارای دو نام یا دو نوع مختلف لیتولوژی باشد، بنابراین اشتراک یا اجتماع در پلی گونها بی مفهوم است، لذا وجود فضاهای خالی یا روی هم افتادگی پلی گونها یکی از منابع مهم ایجاد خطا در این مرحله می باشد. برای جلوگیری از خطاهای توپولوژی می توان از Geodatabse یا از Topology Tools استفاده نمود.

بطور خلاصه مرحله دوم را می توان مرحله digiting یا رقومی سازی نامید. به این مفهوم که از کلیه امکانات (نقشه های از پیش موجود ، اسناد قبلی، google earth،تصاویر ماهواره ای) برای تهیه لایه های جدید بهره می‌گیریم.

در مرحله سوم ترکیب و تلفیق اطلاعات صورت می گیرد. در این مرحله دو نوع ترکیب را می توان تعریف کرد:

  1. تجزیه ، تحلیل و ترکیب اطلاعات جهت بارز سازی عوارض خاص
  2. ترکیب لایه های اطلاعاتی جهت تهیه لایه های اطلاعاتی جدید

در روش اول می توان با استفاده از مشاهده بصری عوارض خاصی را تشخیص داد. به عنوان مثال می توان از تصاویر Hillshade، DEM،DTM برای تشخیص خطواره ها، شکستگیها، تغییرات در توپوگرافی شامل تشکیل گودی ها یا برجستگی های ایجاد شده توسط فعالیت های تکتونیکی استفاده نمود. شکل 1 نمونه ای از کاربرد تصاویر Hillshade را در بارزسازی خطواره ها ، تعیین الگوی آبراهه ها، تعیین مرز کوه و دشت، تغییر مسیر محور چین خوردگی ها و تشخیص اشکال ژئومورفولوژیکی خاص( مثل اشکال تک شیب ،کواستا، ریختار پلکانی، دره های طولی و عرضی) و… را نشان می دهد.تصاویر Hillshade با مقادیر مختلف Azimuth و Altitude یکی از ابزار های کارآمد در بارزسازی عوارض خاص می باشد.

علاوه بر بارزسازی بصری، با استفاده از فیلتر های مختلف نظیر Laplacian یا Directional و اعمال آنها بر روی تصاویر ماهواره ای با تفکیک مکانی بسیار بالا ( High Spatial Resolution ) نظیر World view2, Spot5, Ikonus می توان برای بارز سازی عوارض بصورت اتوماتیک توسط نرم افزار استفاده نمود که این امر می تواند نقش بسیار کلیدی در بارزسازی ساختارهای خطی بزرگ در منطقه ایفا کند.

 01 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوم

شکل1: تشخیص تغییرات ارتفاعی در کوه و دشت، الگوی آبراهه ها، اشکال ژئومورفیکی و خطواره ها با استفاده از تصاویر Hillshade.

لذا در این مرحله محقق بایستی کلیه پارامترها یا عوارض کلیدی را شناسایی کرده و با استفاده از لایه‌های رقومی مختلف و یا داده های ماهواره های نسبت به تفسیر های ناحیه ای نموده و در نهایت مناطق و یا عوارض هدف را شناسایی کند.

در روش دوم می توان با استفاده از تحلیل های مکانی و تلفیق لایه ها و ایجاد مدل های تلفیق لایه ها با به کارگیری سیستم های تصمیم گیری اقدام به تهیه لایه های جدید که هدف مورد نظر را نشان می دهد،نمود. از یک یا چند روش برای ترکیب لایه های اطلاعاتی می توان استفاده می شود. انتخاب روش ترکیب و پارامترهای آن تنها توسط سیستم های اطلاعات جغرافیایی انجام پذیر نیست بلکه کارشناس یا مسئول پروژه در این مورد تصمیم گیری می نماید و این انتخاب یکی از پارامترهای مهم در تهیه نقشه های تلفیقی است. شکل 2 نمونه های از کاربرد تلفیق اطلاعات با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP ) برای بارزسازی مناطق مستعد کارست در شهرستان ارسنجان را نشان می‌دهد.در این مثال ابتدا پارامترهای موثر و قابل دسترس در تعیین میزان پتانسیل آب زیر زیرمینی کارستی شهرستان ارسنجان واقع در شمال شرق استان فارس مشخص گردید. پارامترهای مذکور در این مطالعه شامل داده های ارتفاعی رادار ( SRTM ) ، نقشه شیب، نقشه همباران، نقشه زمین شناسی و چگالی شکستگی است. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و ایجاد ماتریس مقایسه زوجی ، وزن نهایی پارامترها تعیین شده است. در نهایت با تلفیق و ادغام لایه ها و اعمال وزن های نهایی پارامترها، در محیط GIS اقدام به تعیین زون بندی و پتانسیل یابی منطقه مورد مطالعه شده است. همانطور که شکل 2 نشان می‌دهد از تلفیق لایه های مختلف در نهایت نقشه هدف تهیه می شود.

علاوه بر روشهای فوق با ترکیب تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک بالا و GIS ، نقشه هایی با مقیاس بزرگتر (1000: 1 و 2400: 1 ) را می توان تهیه نمود. سنجش از دور(Remote Sensing) یا RS، تصاویری از محیط را به صورت چند طیفی با قدرت های تفکیکی گوناگون در زمان های مختلف را فراهم می سازد که به منظور پیگیری عوراض متغیر با زمان بسیار سودمند می باشد. به عنوان مثال تغییر مسیر رودخانه که متاثر از حرکات تکتونیکی می باشد را می توان در تصاویر ماهواره ای مختلف با دوره های زمانی کوتاه مدت دنبال نمود.

03 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوملایه اطلاعاتی واحد های زمین شناسی 02 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوملایه اطلاعاتی مرزشهرستان
05 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوم لایه اطلاعاتی هم باران 04 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوملایه اطلاعاتی چگالی شکستگیها 

 

07 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوم مدل رقومی ارتفاعی 06 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوملایه اطلاعاتی مقدار شیب 

08 thumb کاربرد تکنیک های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی   بخش دوملایه اطلاعاتی بارز سازی مناطق مستعد کارست

شکل2: کاربرد تلفیق اطلاعات با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP ) برای بارزسازی مناطق مستعد کارست در شهرستان ارسنجان

منبع: مقاله “کاربرد تکنیک‌های GIS و RS در تهیه نقشه های زمین شناسی”، سی و یکمین گردهمایی علوم زمین، زهرا هیبتی، مهرداد قدرت، میلاد قدرت

Если данное ключевое слово удерживалось в 30-и дневным месяце один день на определенной позиции, будет начислена 1/30 ежемесячной ставки topodin, Я считаю сайт в ТОП когда половина страниц на первой или второй странице выдачи по ключевым запросам

مطالب مرتبط

2 نظر

  1. reza

    با سلام و خسته نباشید.
    من موقع کار با لایه رستری زمانی که بخواهم پنجره spatial analyst رو بیارم ، برای من متفاوت میاد و گزینه هایی که باید بصورت پنجره ای زیر گزینه spatial analyst باید باشد وجود ندارد. فرمت لایه ای که کار میکنم گرید میباشد. با تشکر

    پاسخ
    1. ادمین

      متوجه نمیشم. Spatial Analyst یک اکستنشن هست که یه سری ابزار داره و اون ابزارها هر کدوم یک پنجره دارند، نه خود اکستنشن
      اگه ابزارها باز نمیشن شاید چون از منوی customize n در بخش Extensions گزینه spatial analyst رو چک نزدید.
      ممکن هم هست که لایسنسی که نصب کردید این اکستنشن رو نداره. در قسمت دانلود از لایسنس داده شده برای ArcGIS استفاده کنید.

      پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *