ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

داده های مورد استفاده در GIS از منابع متعددی تامین می شوند. بعضی از آنها مانند نقشه های کاغذی ، عکس های هوایی و …… برای وارد شدن و استفاده در محیط نرم افزار GIS ، نیاز دارند که به وسیله اسکن کردن به یکی از فایل های عکس به فرمت .jpeg .jpg .tiff .bmp و یا ……. تبدیل شوند. بعد از وارد کردن این داده ها، قبل از هر کاری باید سیستم مختصات قرار گیری آنها در محیط GIS برای داده تعریف شود و این کار با استفاده از اطلاعات فایل ورودی صورت می گیرد.در واقع این داده ها پس از ورود اولیه ، دارای هیچگونه مقیاس و ابعاد و اندازه ای نیستند و بدون مشخص شدن موقعیت آنها در جهان واقعی ، فاقد ارزش محسوب می شوند و انجام هر گونه محاسبات ، تحلیل و یا آنالیزی از این اطلاعات قبل از مشخص شدن مختصات واقعی عوارض، کاری اشتباه و عبث خواهد بود.با ژئو رفرنس کردن این داده ها علاوه بر مختصات دار کردن آنها می توان خطاهای ایجاد شده در اثنای اسکن کردن مانند چرخش تصاویر،کج شدگی،تغییر مقیاس و ….. را نیز از بین برد.

01 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

02 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

در Arc Toolbox نیز ابزاری جهت رفع این نقایص و خطاهای تبدیل وجود دارد که در ادامه آموزش داده خواهد شد.

در ژئورفرنس کردن این داده ها از دو روش استفاده می شود.

  1. ژئورفرنس کردن به کمک نقاط کنترل یا همان نقاط مختصات دار
  2. ژئورفرنس کردن به کمک عوارض مختصات دار

در ادامه با ژئورفرنس کردن به دو روش ذکر شده آشنا خواهید شد. برای این تمرین از مسیر پوشه : Arc GIS / Georeference نقشه زمین شناسی تهران را که بعد از اسکن کردن به فرمت تصویر ( jpg. ) در آمده را در Arc Map باز کنید.جعبه ابزار Georeferencing را از مسیر : View / toolbar باز کنید.

03 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

04 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

به کمک ابزار Zoom به گوشه های نقشه اسکن شده نگاه کنید .

05 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

همانطور که مشاهده می کنید مختصات مربوط به طول و عرض جغرافیایی نقاط وجود دارد.با همین ابزار به گوشه سمت راست بالای نقشه Zoom کنید .

06 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

منوی کشویی Georeferencing را باز کرده و تیک گزینه Auto Adjust را غیرفعال کنید و گزینه Add Control Point را از جعبه ابزارGeoreferencing انتخاب کنید ، ماوس به حالت + مشکی رنگ در می آید.

دقیقاً در محل تقاطع طول و عرض جغرافیایی کلیک کنید و نشانگر ماوس را از محل تقاطع کمی دور کرده ، راست کلیک کنید و گزینه Input X and Y را انتخاب کنید.پنجره ای تحت عنوان Enter Coordinate باز می شود.

در قسمت X باید مختصات طول جغرافیایی و در قسمت Y مختصات عرض جغرافیایی نقطه وارد شود.چون در این تمرین قرار است با استفاده از اطلاعات خود نقشه ، سیستم مختصات جغرافیایی برای آن تعریف شود ، لازم است عدد مربوط به درجه ، از واحد های کوچکتر ( دقیقه ، ثانیه و…… ) به وسیله نقطه ای ( . ) جدا باشد.در ضمن قبل از وارد کردن اعداد مربوط به دقیقه و ثانیه باید آنها را بر عدد 60 تقسیم کنیم و عدد حاصله را به جای آن وارد کنیم.در این پنجره برای x = 51 و برای y = 36 را وارد کنید.اگر در حین کار به اشتباه در نقطه ای کلیک کردید ، راست کلیک کرده و گزینه Cancel Point را انتخاب کنید تا موس نقطه انتخاب شده را رها کرده و از ابتدا محل مورد نظر را انتخاب کنید.

07 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

Full Extent کنید و این بار گوشه بالا، سمت چپ Zoom کنید.همان مراحل قبلی را انجام دهید.در اینجا قبل از وارد کردن عدد مربوط به دقیقه طول جغرافیایی آنرا بر عدد 60 تقسیم کنید ( 5/0 =60 ÷ 30 ) و در پنجره X = 52.50 و در پنجره Y = 36.00 را وارد کنید.

این کار را برای دو گوشه دیگر نقشه نیز انجام دهید.

در پایان از منوی کشویی نوار ابزار Georeferencing ، بر روی گزینه Auto Adjust کلیک کنید تا فعال شود و نقشه به کمک نقاط کنترل مختصات دار وارد شده ، در مکان واقعی خود قرار بگیرد.بعد از این کار Full Extent کنید تا نقشه ژئورفرنس شده را در موقعیت اصلی خود ببینید.

در پایان برای ذخیره کردن لایه رستری ژئورفرنس شده از مسیر منوی کشویی Georeferencing بر روی گزینه Rectify کلیک کنید.پنجره ای تحت عنوان Save As باز می شود.

08 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

در پنجره Cell size اندازه پیکسل ساز خروجی تعیین می شود.( در این تمرین عدد پیش فرض را تغـییر ندهید ) در پنجره Type Resample متد های نمونه گیری از پیکسل های خروجی تعیین می شود.در این قسمت سه متد وجود دارد.

09 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

  • for discrete data ) ) Neighbor Nearest
  • for continuous data ) ) Interpolation Bilinear
  • Convolution ( for continuous data ) Cubic

در پنجره Output Location فقط پوشه ای را جهت ذخیره شدن لایه رستری ، معرفی می کنیم.در پنجره بعدی نام لایه رستری و در پنجره Format ، قالب ذخیره سازی آنرا مشخص می کنیم.در این قسمت هشت فرمت رستری ( JP2/JPG/PNG/GIF/GRID/IMAGINE Image/TIFF/BMP ) تعبیه شده است تا کاربر با توجه به نیازش لایه رستری را با فرمت مورد نیاز ذخیره کند.در این میان فرمت GRID ، فرمت مخصوص فایل های رستری در GIS می باشد. در صورت انتخاب یکی از دو فرمت JP2/JPG پنجره Quality Compression فعال می شود که مربوط به تنظیم کیفیت لایه خروجی می باشد و رنج عددی آن بین 100 – 1 تا است. در صورت انتخاب این فرمت ها عدد آنرا از پیش فرض 75 به 100 تغییر دهید تا خروجی از وضوح بیشتری برخوردار باشد البته به نسبت انتخاب رنج عددی بالاتر ، کیفیت ، وضوح و حجم عکس افزایش می یابد.

در روش دوم از عوارض مختصات دار ، برای ژئورفرنس کردن لایه رستری بدون مختصات استفاده می شود . بطوری که با متصل کردن نقاط مشابه و نظیر به نظیر ، می توان مختصات را از لایه ای به لایه دیگر نیز انتقال داده و آنرا ذخیره کرد.

در این تمرین می خواهیم نقشه استان بوشهر را با استفاده از لایه وکتوری مختصات دار بوشهر ژئورفرنس کنیم.

در ابتدا لایه وکتوری boshehr را از مسیر ARC GIS / Georeference در محیط Arc Map باز کنید ، بعد فایل bosher.jpg را Add کنید.ابزار Georeferencing را باز کرده از منوی کشویی آن ، روی گزینه Fit To Display کلیک کنید تا هر دو نقشه را در کنار یکدیگر ببینید ( در واقع به صورت موقتی نقشه اسکن شده در فضای محدوده مختصاتی لایه وکتوری قرار می گیرد تا راحتر بتوان نقاط را به یکدیگر متصل کرد. )

10 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

11 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

روی سمبل عارضه سطحی لایه بوشهر دوبار کلیک کنید تا پنجره Symbol Selector باز شود .رنگ داخل لایه وکتوری را No Color کرده و ضخامت و رنگ خط پیرامونی آنرا نیز برای مشاهده بهتر تنظیم کنید.

12 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

از منوی کشویی Georeferencing تیک گزینه Auto Adjust را غیر فعال کنید.روی قسمتی از نقشه Zoom کرده طوری که هر دو قسمت مشابه را با هم ببینید. گزینه Add Control Point را فعال کنید و با استفاده از این ابزار نقاط مشابهی را از نقشه به لایه وکتوری متصل کنید.توجه داشته باشید به طور منظم از همه حدود استفاده کنید تا نقشه کامل در مکان خودش قرار بگیرد.البته ذکر این نکته ضروری می باشد که هرچه تعداد نقاط کنترلی (control point) انتخابی ما بیشتر باشد ؛ لایه خروجی دقیقتر خواهد بود،به شرط آنکه در تعیین این نقاط پراکنش نقاط انتخابی نیز در نظر گرفته شود.

اگر در حین این کار برای انتخاب نقاط به اشتباه کلیک کردید برای حذف آن راست کلیک کنید و گزینه Cancel Point را بزنید.

13 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

و از ابتدا نقطه خود را انتخاب کنید ولی اگر به اشتباه خطی را از نقشه به لایه وکتوری ترسیم کردید برای حذف آن در نوار ابزار Georeferencing بر روی گزینه View Link Table کلیک کنید .

14 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

پنجره ای تحت عنوان Link Table باز می شود که در ستون Link به ترتیب مختصات نقاط ثبت شده ، نمایش داده می شود.روی سطر مورد نظر که به اشتباه ترسیم کرده اید کلیک کنید ( به طور اتوماتیک در صفحه Display خط ترسیم شده با رنگ زرد نمایان می شود ) و بر روی گزینه Deleted کلیک کنید تا خط ترسیم شده حذف شود و بعد OK کنید.

15 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

بعد از متصل کردن نقاط مشابه به یکدیگر ، Auto Adjust را فعال کنید تا نقشه به کمک گیره های مختصات دار در موقعیت جدیدش قرار بگیرد.

16 thumb ژئورفرنس کردن ( Georeferencing ) یا مختصات دار کردن دادهای رستری

برای ذخیره کردن لایه رستری ژئورفرنس شده همانند مثال قبل از گزینه Rectify استفاده کنید.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *