کنترل و مدیریت ترافیک شهرى با استفاده از داده های سنجش از دور – بخش ۱

چکیده

در این مقاله، ابتدا روش ها و متدهاى متداول مبتنى بر کاربرد داده هاى سنجش از دور در خصوص استخراج وسائط نقلیه از سطح جاده و روش هاى دسته بندى آنها مورد بررسى قرار گرفته و در ادامه، روش هاى پیگیرى و کنترل ترافیک جاده اى با استفاده از تکنیک هاى پردازش تصویر، مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنین لزوم کاربرد تلفیقی داده های سنجش از دور و ابزار تحلیلی سامانه های اطلاعات مکانی GIS به عنوان ابزاری مناسب در زمینه نظارت و مدیریت ، ترافیک، مورد بحث قرار گرفته است.

1- مقدمه

ترافیک به عنوان اصلی ترین عامل ایجاد آلودگی در کلان شهرها محسوب می شود و لذا جهت کنترل و کاهش میزان آلودگی، مدیریت ترافیک وسایط نقلیه موتوری امری ضروری است. از سوی دیگر، در جوامع امروزی ترافیک یکی از عوامل بازدارنده در امر عبور و مرورهای درون شهریست و مدیریت ترافیک برای تسهیل در امر عبور و مرور و تعیین مسیرهای بهینه برای ارائه خدمات حیاتی از قبیل آتش نشانی و اورژانس، امری اجتناب ناپذیر است.

از اینرو، مرکز نظارت و کنترل ترافیک شهر تهران در شهریور ماه سال 1376 با هدف ایجاد یک شبکه منسجم برای کنترل ترافیک درون شهری و استفاده بهینه از ظرفیت ها و امکانات موجود در شبکه حمل و نقل شهری رسما آغاز به کار نمود. این مرکز فعالیت نظارت بر بزرگراه ها، آلودگی هوا، کنترل خطوط اتوبوسرانی و حمل و نقل عمومی، مدیریت فوریتها و اورژانس را انجام مى دهد. همچنین اطلاع رسانی در خصوص ترافیک نقاط مختلف شهر، از طریق رادیو پیام و با هماهنگی این مرکز صورت می پذیرد.

سالن نظارت تلویزیونی مرکز کنترل ترافیک و مدیریت شهر تهران با هدف نظارت بر ترافیک بزرگراه ها، مبادی ورودی شهر، شریان های اصلی و میادین و تقاطع های حساس شهر، مجهز به 300 دوربین های مستقر در میدان ها دوربین تلویزیونی می باشد (شکل 1). تقاطع ها و معابر و بزرگراه های مهم تهران، تصاویر تلویزیونی را به مرکز کنترل ترافیک تهران منتقل نموده و مسئولان سالن نظارت با مشاهده مشکلات و نارسایی معابر، آن را به مسئولین تصمیم گیرنده منتقل نموده و از این راه به بهبود ترافیک و رفع مشکلات شهری کمک می نمایند. عمده ترین منابع دریافت پیام سالن نظارت، عبارتند از: دوربین ها (شکل 2)، پیام های بی سیم عوامل اجرائی، پیام های تلفنی مرکز پیام راهنمایی و رانندگی، پیام های تلفنی و بی سیم مناطق شهرداری تهران و گشت های کنترل بزرگراه ها، پیام های گشت های بازرسی تاکسیرانی و تماس های تلفنی شهروندان.

01 thumb1 كنترل و مدیریت ترافیك شهرى با استفاده از داده های سنجش از دور – بخش 1

شکل 1- سالن نظارت بر ترافیک

در حال حاضر، نقشه وضعیت ترافیک تهران با هدف اطلاع رسانی بهتر وضعیت ترافیک در سطح شهر تهران طراحی و آماده شده است. این نقشه وضعیت ترافیک در بخش هایی از شبکه بزرگراهی تهران را به صورت تصویری و با استفاده از تازه ترین اطلاعات موجود در این زمینه به نمایش می گذارد (شکل 3 ). این نقشه با توجه به اطلاعات ثبت شده در مرکز نظارت و کنترل ترافیک تهران حداقل با فواصل زمانی 5 دقیقه یکبار بروزرسانی می شود و زمان هایی که به دلیل نبود واقعه ترافیکی خاص، اطلاعاتی از سوی مرکز نظارت ثبت نمی شود، بروزرسانی نقشه با فواصل زمانی بیشتر صورت می گیرد.

02 thumb1 كنترل و مدیریت ترافیك شهرى با استفاده از داده های سنجش از دور – بخش 1

شکل 2- دوربین های نظارتی

همانطور که بیان گردید، در حال حاضر کلیه مراحل نظارت، تصمیم گیری، بروز رسانی و . . . در مرکز کنترل ترافیک شهر تهران، براساس تصمیم گیری های انسانی و بصری صورت می پذیرد. که از جمله معایب آن میتوان به سرعت پایین در شناسایی مشکل، تصمیم گیری و بروز رسانی اطلاعات، وجود خطای انسانی و همچنین پیچیده بودن آنالیزهای پردازش تصاویر مورد نیاز در صورت تصمیم بر بررسی جریان ترافیک بر اساس تکنیک های دید کامپیوتری مبتنی بر تصاویر دوربین ها، اشاره نمود.

در این میان، روش هاى متداول سنجش از دور به منظور شناسایى و استخراج وسیله نقلیه، شامل استفاده از سنجنده هاى فضایى و هوابرد و همچنین سنجنده هاى زمینى متشکل از سنجنده هاى اپتیک فضایى و هوابرد، سنجنده هاى هاى مایکروویو (SAR)، سنجنده لیدار هوابرد، دوربین هاى فروسرخ و دوربین هاى رقومى زمینى مى شود. امروزه گسترش و پیشرفت سنجنده هاى اپتیک فضایى به سمت دقت هاى زیر متر و پوشش بسیار مناسب آنها، استفاده از تکنیک هاى فضایى به منظور استخراج وسیله نقلیه را میسر نموده است. همچنین تکنیک هاى اینترفرومترى در زمینه رادار، این امکان را ایجاد مى کند تا در هر وضعیت جوى و هر لحظه از شبانه روز، استخراج وسایل نقلیه امکان پذیر باشد .

هدف این مقاله، بررسی روش های متداول مبتنی بر فناوری سنجش از دور، از جمله تصاویر رقومی هوابرد و زمینى و لیدار هوابرد، در مبحث تعیین حجم و مدیریت ترافیک و پتانسیل حاصل از تلفیق سنجش از دور با سامانه هاى اطلاعات مکانى GIS در مبحث مدیریت و کنترل ، ترافیک مى باشد.

03 thumb كنترل و مدیریت ترافیك شهرى با استفاده از داده های سنجش از دور – بخش 1

شکل 3- نمونه ای از نقشه ترافیک تهران

نویسنده: سید مجتبى شهابى، محمد طالعى (ماهنامه فضا، ویژه نامه هفته جهانى فضا / مهر 1387 شماره 33)

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *