ارزیابی کاربری داده های ماهواره ای از نظر صرفه جویی وقت – بخش اول

چکیده

تولید اطلاعات از داده های سنجش از دور به ویژه داده های ماهواره ای نسبت به گذشته نه جندان دور افزایش فزاینده ای پیدا نموده است و با توجه به اهمیت و نقش اینگونه داده ها، قطعاً تولید آنها همچنان افزایش می یابد. در طول سالهای گذشته راههای گوناگون ومتنوعی طراحی و ارائه شده است که از طریق آنها می توان با کمک سنجش از دور استفاده زیادی نمود. یکی از مهمترین فوائد استفاده از داده های ماهواره ای در مطالعات پدیده های طبیعی و شناخت کره زمین و معضلات آن صرفه جویی در وقت و افزایش دقت است. نظر به اینکه در کشورمان تحقیقات و مطالعات متعددی با استفاده از اطلاعات و تصاویر ماهواره ای انجام شده است، بنابر این در این تحقیق سعی میگردد که موارد مشروحه زیر که منجر به صرفه جویی در دقت می شود تجزیه و تحلیل گردد و اهمیت سرعت کار و دقت تشریح شود:

  1. تلفیق داده های ماهواره ای با GIS و ارزش صرفه جویی در وقت.
  2. تلفیق GIS، سنجش از دور و اینترنت.
  3. تلفیق سنجش از دور و زمین آمار.
  4. کاربرد سنجش از دور در مطالعات آب و منابع ملی.
  5. صرفه جویی در استفاده از مطالعات آب و منابع طبیعی.

بر اساس نتایج این مطالعات، اهمیت کاربرد فناوری و سنجش از دور برای جلوگیری از اتلاف منابع ملی و کاهش ضایعات و صرفه جویی در وقت آشکار می گردد و نهایتاً پیشنهاد می گرددکه این فناوری مورد توجه بیشتر مدیران و برنامه ریزان کشور قرار گیرد.

مقدمه

برای مطالعه کره ای که بر روی آن زندگی می کنیم، به کار گیری تمامی رشته های علمی به درک محیط و عوامل مؤثر بر تغییرات آن کمک می کند. بدیهی است لازمه دستیابی به توسعه پایدار، شناخت محیط و عوامل مؤثر بر آن است. افزایش جمعیت و رشد فزاینده شهر ها، مناطق مسکونی و توسعه صنعتی اراضی کشاورزی زیادی را تخریب و از چرخه تولید خارج میکند، بنابر این لازم است منابع و مناطق جدید شناسایی شده و به عرصه تولید اختصاص یابد. یکــی از ابزارهای مؤثر در زمینه مطالعات محــیط زیست و علـوم زمین استفاده از فن آوری دور سنجی و بهره گیری از داده های ماهواره ای است. شناخت بسیاری از منابع نظیر خاک، آب، معدن و پوشش گیاهی و پایش پدیده های زیانباری مانند سیلابها، بیابان زایی، فرسایش آبی و بادی، حرکت تپه های شنی، شوری آب و خاک، تخریب جنگلها و مراتع، لازمه دستیابی به توسعه پایدار است. استفاده از فناوری دور سنجی و به کارگیری داده های ماهواره ای اغلب موجب کاهش هزینه ها، صرفه جویی در وقت و افزایش دقت و سرعت میگردد و روز به روز بر اهمیت این فناوری در راستای تو سعه پایدار افزوده میشود، فنآوری دور سنجی از جمله ابزار های نوینی است که دست یابی و استخراج اطلاعات پایه برای مدیریت مـنابع زمین را میــسر می سازد. با اسـتفاده از فناوری سنجش از دور (Remote Sensing)می توان با هزینه و زمان کمتر، طیف وسیعی از پروژه ها را در سطح جهانی، منطقه ای، ملی، استانی و محلی به نتیجه رساند. از آنجا که مطالعات و جمع آوری اطلاعات هدفمند باید نتیجه آن دست یابی به توسعه پایدار باشد به اختصار چند کاربرد مهم داده های ماهواره ای که در زمینه برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی آینده حائز اهمیـت است در جدول 1 آ مده است.

جدول 1 ـ چند کاربرد مهم داده های ماهواره ای (علوی پناه، 1382)

زمین شناسیتهیه نقشه های زمین شناسی، اکتشاف معادن، مطالعه و تشخیص گسلها، آتشفشانها، زلزله
خاکشناسیمطالعه خاکهای سطحی، تهیه نقشه های پوشش زمین و کار بری اراضی، مطالعه شوری خاک، ارزیابی زمین، مسائل حفاظت خاک، شناسایی اراضی قابل کشت، تهیه نقشه حرارتی خاکها، مطالعه رطوبت خاکها
کشاورزیشناسایی پوشش گیاهی، کاربری زمین، سطح زیر کشت، آفات و بیماری های گیاهی، کمبود های غذائی گیاهان، تخمین میزان محصول، تخمین و ارزیابی مراحل رویش و عملکرد گیاهان، مطالعه توسعه کشاورزی
منابع طبیعیطبقه بندی جنگلها و مراتع، آ تش سوزی جنگلها، مدیریت جنگل، برداشت منابع جنگلی

تخمین حجم، تراکم، توده، سن و زیتوده گیاه. تشخیص تخریب و آسیبهای وارده به جنگل، مدیریت منابع و نظارت بر منابع

آبمطالعه تغییرات دریاچه های فصلی، باتلاقها و شبکه های آبیاری، تشخیص سیلها، آبراهه های قدیمی و کانالها، تصویر مناطق آبرفتی و مخروط افکنه ها، کیفیت آ ب، تهیه نقشه حرارتی آبها، مناطق جزر ومد، مطالعه زمین های مرطوب حاشیه پلایا، حرکت یخچالها، چشمه های آب گرم و آب سرد معدنی
هواشناسی پیش بینی وضع هوا، مطالعه دمای سطح آبها، تغییرات بیابانی شدن، پیش بینی بلایای طبیعی
شیلات و محیط زیستمطالعه گیاهان آبزی و شناور، ماهیگیری، آلودگی دریاها، آلودگی های خاک و آب

جمع آوری اطلاعات و داده ها از پدیده های زمینی اعم از شهر، روستا، معدن، جنگل، خاک و گیاه از فاصله دور به کمک فناوری دور سنجی به فاصله زمانی چند ساعت تا چند روز در طول ماه یا سال و بصورت مکرر، حجم عظیمی از اطلا عات را فراروی کاربران زمینه های مختلف علوم زمینی قرار داده است. لذا عدم پردازش و استخراج اطلاعات گوناگون از درون لایه های اطلاعاتی متفاوتی که این گونه جمع آوری میشود به نوعی اتلاف منابع و داده ها است، اما چنانچه این اطلاعات به درستی و با ابزارهای مناسب پردازش و مورد تجزیه وتحلیل قرارگیرند و مضافاً به سیستم های اطلاعات جغرافیایی (G.I.S) تزریق شوند، ضمن بکارگیری قابلیت های سرعت و دقت سیستم کامپیوتری از قابلیت های سیستم GIS یعنی سـازماندهی، تجسم، جستجوی فضایی، ترکیب، تجزیه و تحلیل، پیش بینی و بهنگام نمودن اطلاعات می توان بهره برد، در واقع پردازش رقومی تصاویر ماهواره ای و طبقه بندی آنها یعنی نمونه برداری از سطح محدودی از تصویر و تعمیم آن به کل تصویر در چند دقیقه کمک شایانی به صرفه جویی در زمان و هزینه های پروژه ها خواهد نمود، که در این مقاله سعی می شود ضمن بررسی کلی برخی سنجنده های ماهواره ای و بحث و بررسی پیرامون این فناوری، روشهای بهینه کاربرد این اطلاعات هم مورد بحث قرار می گیرد.

نویسنده: سیدکاظم علوی پناه، حمید رضا متین فر، فریدون سرمدیان

Проходит месяц, другой topodin, Доверяйте профессионалам! Позвоните нам! Хотите стать “на шаг” ближе к своим потенциальных клиентам? Мы поможем Вам – закажите услугу “Продвижение в социальных сетях”

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *